Kenmerken van het ado speelgoed

Door te merken hoopte ado illegale namaak te voorkomen. Op het meeste ado zit dan ook een merkje. Omdat er door de jaren heen verschillende merkjes zijn gebruikt, vertellen ze je hoe oud het speelgoed ongeveer is.

Het assortiment van ado veranderde door de jaren heen, net als het vorm- en kleurgebruik van ontwerper Ko Verzuu. Hieraan kan je dus vaak zien hoe oud een meubeltje, wagen of blokkendoos is.

Poppenhuismeubeltjes

In de jaren twintig en dertig maakte ado onwijs veel meubeltjes in meerdere kleurstellingen en schalen. Heel anders was dat vanaf de jaren veertig. In de catalogi stonden er nog maar een paar, enkel nog in wit, crème of blauw. De meeste huisraad komt dus uit de beginjaren.

Ado speelgoed is bijzonder, maar wel speelgoed, en dus gemaakt om mee te spelen. Na jaren van speelplezier was het beschadigd en verdween het op zolders of in schuurtjes. Gebruikssporen zijn ook een kenmerk van authenticiteit. Hier ontdek je welk materiaal er werd gebruikt, en hoe het er na ruim 90 jaar uit ziet.

Hout en verf, splinters en krassen

Voor ado werd massief hout en multiplex gebruikt, afkomstig van onder andere de firma Jongeneel uit Utrecht. Na het zagen, schuren en assembleren werd het speelgoed geverfd met de glanzende Japan-lakken van Varossieau & Cie uit Alphen aan de Rijn. Deze oersterke en gifvrije verf werd gespoten, en daarna werd met een penseel detaillering aangebracht. Voor opschriften werd een sjabloon gebruikt.

Het hout en de verf hebben altijd wel wat geleden, afhankelijk van hoe het bespeeld en bewaard is. Er ontbreken splinters, een multiplex-laag is gebobbeld, of er zitten houtwormgaatjes in het hout. De verf is sterk afgesleten, vol barstjes, dof en poederig, of juist nog erg glanzend.

Verweerde merkjes

Ook merkjes van een zelfde soort auto of blokkendoos kunnen er nu heel verschillend uit zien. Ze zijn op verschillende manieren gesleten en geërodeerd, daarbij zijn delen van de oppervlaktelaag verdwenen. Vergelijk de eerste twee soorten metalen merkjes maar eens.

Wieltjes en bandjes

Door de jaren heen zijn er voor het ado wagenpark ook veel verschillende wieltjes gebruikt. Eerst waren ze van hout en gemaakt in het sanatorium, vanaf ongeveer 1932 werden metalen wielen met rubberen banden gebruikt. Ze waren er in verschillende formaten en het rubber en de wieldoppen in meerdere kleuren. Uiteindelijk werden ze halverwege de jaren vijftig vervangen door Dunlop-bandjes.

Rubber veroudert, de bandjes worden zacht met een flinke slag, of hard en vol met barsten, allebei niet ideaal!

Vaak kreeg het speelgoed in de winkel of in het warenhuis een etiket of een stempel mee. Soms zijn deze merkjes op het speelgoed blijven zitten. Omdat we weten wanneer de speelgoedwinkels actief waren, is ook bekend van wanneer het speelgoed is. Elke winkel heeft zijn eigen verhaal. Klik op een afbeelding om meer te lezen.

Door de grote aantrekkingskracht van ado is het speelgoed veel nagemaakt. In de tijd zelf al, door handige familieleden bijvoorbeeld, en later als replica’s voor verzamelaars. Een voorbeeld is de oranje ado tax (No. 374). Slechts één is het origineel uit 1953. De ander is namaak uit 1999 van de Sociale Werkvoorziening uit Zeist. Zij maakten de meeste ado kopieën, van ongeveer vijf á tien modellen, met oplages tot 250 stuks. Aan de details zie je zo dat het namaak is.

Andere kopiisten van ado speelgoed

Ko Verzuu jr.

Enkele wagens werden in beperkte oplage onder de naam ko-py-ado gemaakt door de zoon van Ko Verzuu. Ze werden gebrandmerkt met ‘ko-py-ado’, en waren niet voor de verkoop bestemd.

Herman uit de Bosch

Herman maakte voor zichzelf kopieën van allerlei ado-objecten, soms samen met Verzuu jr. Hij merkte met replica merkplaatjes.