Al het ado speelgoed in kleur

Arbeid Door Onvolwaardigen

Rond 1920 stierven veel mensen aan de longziekte tuberculose. In heel Nederland verschenen sanatoria waar patiënten kuurden in de ‘gezonde’ buitenlucht. Het Rooms-katholieke Berg en Bosch, bij Apeldoorn op de Veluwe, was zo’n sanatorium. Als de behandeling voltooid was, werden de patiënten voorbereid op terugkeer in de maatschappij. Dit deden ze door houten ado speelgoed te maken. De afkorting ado stond voor Arbeid Door Onvolwaardigen, vanwege de beperkte arbeidskracht.

Op deze website staat de ado speelgoed catalogus. Het is een groot en voortdurend project om de honderden stuks speelgoed uit het sanatorium in kaart te brengen.

De ado speelgoed werkplaats in sanatorium Berg & Bosch in Bilthoven

Ko Verzuu voor ado

Ko Verzuu (1901 – 1971) ontwierp veel van de ado modellen. Hij keek goed naar zijn omgeving. De Stijl, de Haagse School, de Amsterdamse School, het expressionisme: in de poppenmeubeltjes van Verzuu komt alles samen. Het wagenpark van ado werd door Verzuu ook up-to-date gehouden. Ontwikkelingen op het spoor en in de auto-industrie vonden ook plaats in de treinen en vrachtwagens van ado.

Verzuu dacht ook goed na over de pedagogische waarde van het speelgoed. Door de weinige details is er namelijk veel ruimte voor de fantasie van het kind. Ook werd er aan het kind gedacht in de materiaalkeuze. De patiënten beschilderden het hout namelijk met Japan-lakken. Deze verf is niet giftig en daarom erg geschikt voor speelgoed. Het speelgoed werd gemerkt, ingepakt en vervoerd naar speelgoedzaken en warenhuizen als De Bijenkorf en Metz & Co.

Een digitaal overzicht

“Een compleet overzicht van ADO-auto’s is volstrekt onmogelijk,” dat zei Guus Verzuu, de zoon van Ko Verzuu, in september 1992. Hij deed dat in het tijdschrift Modelauto. De tijden zijn veranderd en het internet is ons grote voordeel. We kunnen een overzicht aanvullen en veranderen. We gaan de uitdaging aan om alle modellen te ordenen, in kleur!

De Nederlandse speelgoedgeschiedenis is meer dan alleen ado, en ado is meer dan alleen Verzuu. Op deze website worden ook nieuwe invalshoeken belicht. Zo ontwierpen ook Pieter van Gelder (1902 – 1984) en Monika Buch (1936) voor ado, en waren er onwijs veel andere interessante speelgoedfabrikanten. Ontdek de website!