De honderden ado speelgoed modellen in kleur

Arbeid Door Onvolwaardigen

Rond 1920 stierven veel mensen aan de longziekte tuberculose. In heel Nederland verschenen sanatoria waar patiënten kuurden in de ‘gezonde’ buitenlucht. Het Rooms-katholieke Berg en Bosch, bij Apeldoorn op de Veluwe, was zo’n sanatorium.

Als de patiënten het complex bijna mochten verlaten, werden ze voorbereid op de terugkeer in de maatschappij. Dit deden ze door het houten ado speelgoed te maken. De afkorting ado stond daarom voor Arbeid Door Onvolwaardigen, verwijzend naar de beperkte arbeidskracht van de patiënten.

Op deze website staat de ado speelgoed catalogus. Het is een groot en voortdurend project om de honderden stuks speelgoed uit het sanatorium in kaart te brengen.

ado speelgoed

De grote wagen IJldienst en de tractor met dekzijlwagentje, deze kleurrijke ado speelgoed wagens zijn geliefde voorwerpen onder verzamelaars

Ko Verzuu (1901 – 1971) ontwierp veel van de ado modellen. Hij keek goed naar zijn omgeving. Verzuu gebruikte namelijk stijlkenmerken van allerlei moderne kunstenaars en stromingen. De Stijl, de Haagse School, de Amsterdamse School, het expressionisme: in de ontwerpen van Ko Verzuu komt alles samen. Het wagenpark van ado werd door Verzuu ook up-to-date gehouden. Ontwikkelingen op het spoor en in de auto-industrie vonden ook plaats in het rijdende speelgoed van Verzuu.

Verzuu dacht ook goed na over de pedagogische waarde van het speelgoed. Door de weinige details is er namelijk veel ruimte voor de fantasie van het kind. Ook werd er aan het kind gedacht in de materiaalkeuze. De patiënten beschilderden het hout namelijk met Japan-lakken. Deze verf is niet giftig en daarom erg geschikt voor speelgoed. Het speelgoed werd gemerkt, ingepakt en vervoerd naar speelgoedzaken en warenhuizen als De Bijenkorf en Metz & Co.

Een compleet overzicht van ADO-auto’s is volstrekt onmogelijk.

Guus Verzuu in het tijdschrift modelauto

Digitale tentoonstelling

Karretje uit de vroege jaren veertig, dit ado speelgoed model wordt ook wel Wybert genoemd. Het bevat houten blokken van verschillend formaat

Guus Verzuu, de zoon van Ko Verzuu, zei in de jaren negentig dat een overzicht van alle ado wagens er nooit zou komen. De tijden zijn veranderd en het internet is ons grote voordeel. We kunnen een overzicht aanvullen en veranderen. We gaan de uitdaging aan om alle modellen te ordenen, in kleur! Daarnaast biedt deze website de mogelijkheid om met nieuwe invalshoeken te komen rondom ado. Zo was Verzuu niet de enige ontwerper, en waren er gelijktijdig ook andere interessante speelgoedfabrikanten.