De honderden ado speelgoed modellen in kleur

Arbeid Door Onvolwaardigen

Rond 1920 stierven veel mensen aan de longziekte tuberculose. In heel Nederland verschenen sanatoria waar patiënten kuurden in de ‘gezonde’ buitenlucht. Het Rooms-katholieke Berg en Bosch, bij Apeldoorn op de Veluwe, was zo’n sanatorium. Als de behandeling voltooid was, werden de patiënten voorbereid op terugkeer in de maatschappij. Dit deden ze door houten ado speelgoed te maken. De afkorting ado stond voor Arbeid Door Onvolwaardigen, vanwege de beperkte arbeidskracht.

Op deze website staat de ado speelgoed catalogus. Het is een groot en voortdurend project om de honderden stuks speelgoed uit het sanatorium in kaart te brengen.

Ko Verzuu voor ado

De grote wagen IJldienst en de tractor met dekzijlwagentje, deze kleurrijke ado speelgoed wagens zijn geliefde voorwerpen onder verzamelaars

Ko Verzuu (1901 – 1971) ontwierp veel van de ado modellen. Hij keek goed naar zijn omgeving. De Stijl, de Haagse School, de Amsterdamse School, het expressionisme: in de poppenmeubeltjes van Verzuu komt alles samen. Het wagenpark van ado werd door Verzuu ook up-to-date gehouden. Ontwikkelingen op het spoor en in de auto-industrie vonden ook plaats in de treinen en vrachtwagens van ado.

Verzuu dacht ook goed na over de pedagogische waarde van het speelgoed. Door de weinige details is er namelijk veel ruimte voor de fantasie van het kind. Ook werd er aan het kind gedacht in de materiaalkeuze. De patiënten beschilderden het hout namelijk met Japan-lakken. Deze verf is niet giftig en daarom erg geschikt voor speelgoed. Het speelgoed werd gemerkt, ingepakt en vervoerd naar speelgoedzaken en warenhuizen als De Bijenkorf en Metz & Co.

Een digitaal overzicht

“Een compleet overzicht van ADO-auto’s is volstrekt onmogelijk,” dat zei Guus Verzuu, de zoon van Ko Verzuu, in september 1992. Hij deed dat in het tijdschrift Modelauto. De tijden zijn veranderd en het internet is ons grote voordeel. We kunnen een overzicht aanvullen en veranderen. We gaan de uitdaging aan om alle modellen te ordenen, in kleur!

Daarnaast biedt deze website de mogelijkheid om met nieuwe invalshoeken te komen rondom ado. Zo ontwierpen naast Verzuu ook Pieter van Gelder (1902 – 1984) en Monika Buch (1936) voor ado, en waren er gelijktijdig ook andere interessante speelgoedfabrikanten.

Karretje uit de vroege jaren veertig, dit ado speelgoed model wordt ook wel Wybert genoemd. Het bevat houten blokken van verschillend formaat