Al het ado speelgoed in kleur

Arbeid Door Onvolwaardigen

Speelgoed gemaakt door onvolwaardigen? Mensen als onvolwaardig bestempelen kan in onze tijd echt niet meer. Maar als je het verhaal achter het speelgoed kent, is de afkorting ado eigenlijk heel goed te begrijpen.

Rond 1920 stierven veel mensen aan de longziekte tuberculose. In heel Nederland verschenen sanatoria waar patiënten kuurden in de ‘gezonde’ buitenlucht. Het Rooms-katholieke Berg en Bosch, bij Apeldoorn op de Veluwe, was zo’n sanatorium. Als de behandeling voltooid was, werden de patiënten voorbereid om weer aan het werk te gaan. Dit deden ze door het houten ado speelgoed te maken. Onvolwaardig sloeg dus op de onvolwaardige arbeidskracht. De herstelde patiënten konden nog niet volledig meedraaien in de maatschappij!

Op deze website staat de ado speelgoed catalogus. Het is een groot en voortdurend project om de honderden stuks speelgoed uit het sanatorium in kaart te brengen.

De ado speelgoed werkplaats in sanatorium Berg & Bosch in Bilthoven

Ko Verzuu voor ado speelgoed

Het speelgoed van ado was vernieuwend en verantwoord. Ko Verzuu (1901 – 1971) was daar als ontwerper voor verantwoordelijk. Hij keek goed naar zijn omgeving. De Stijl, de Haagse School, de Amsterdamse School, het expressionisme: in de poppenmeubeltjes van Verzuu kwamen allerlei moderne tendensen samen. Het wagenpark van ado wist hij ook up-to-date te houden. Ontwikkelingen op het spoor en in de auto-industrie vonden namelijk ook plaats in de treinen en vrachtwagens van ado.

Verzuu dacht ook goed na over de pedagogische waarde van het speelgoed. Door de weinige details is er namelijk veel ruimte voor de fantasie van het kind. Ook werd er aan het kind gedacht in de materiaalkeuze. De patiënten beschilderden het hout immers met Japan-lakken. Deze verf is niet giftig en daarom erg geschikt voor speelgoed.

Het speelgoed werd gemerkt, ingepakt en vervoerd naar bijvoorbeeld De Bijenkorf en Metz & Co. Bij deze toonaangevende warenhuizen was het vooruitstrevende en vernieuwende speelgoed goed op zijn plaats!

Een voortdurend project

“Een compleet overzicht van ADO-auto’s is volstrekt onmogelijk,” dat zei Guus Verzuu, de zoon van Ko Verzuu, in september 1992. Hij deed dat in het tijdschrift Modelauto. De tijden zijn veranderd en het internet is ons grote voordeel. We kunnen een overzicht aanvullen en veranderen. We gaan de uitdaging aan om alle modellen te ordenen, in kleur!

De Nederlandse speelgoedgeschiedenis is meer dan alleen ado, en ado is meer dan alleen Verzuu. Op deze website worden ook nieuwe invalshoeken belicht. Zo ontwierpen ook Pieter van Gelder (1902 – 1984) en Monika Buch (1936) voor ado, en waren er onwijs veel andere interessante speelgoedfabrikanten. Ontdek de website!